نظام بانکی به سرمایه اجتماعی برای رویش خویش نیاز دارد و افزایش آن می‌تواند اثر شبکه ای بر مشتریان بانکی و چه بسا اعتبار آنان داشته باشد . این بدان معناست که در تحلیل اعتبار و مرتبه بندی بانک‌ها , دقت صرف به مجموع سپرده ‌ها و منابع مالی جذب شده کفاف نمی دهد و می بایست به شاخص‌های جامعتری اعتنا کنیم .

هنگامی کشتی را سوراخ می کنیم!
شایعاتی که بر برعلیه نظام بانکی و علی الخصوص بانک‌های خصوصی ساخته می شود , به غیر از کاهش سرمایه گذاری در بانک , لطمه یا این که دورازشوخی به اعتماد مردمان به کل صنعت بانکی می‌زند . جزو این شایعات از بیرون از نظام بانکی است ولی بخش دیگری از آن از باطن کانال بانکی انجام یافته و ماجرا مشهور اشخاصی را به خاطر می‌آورد که کلیه سوار یک کشتی بوده وعده ای سرگرم شکاف کردن کشتی بودند , غافل از آنکه خویش هم با این کار غرق خواهند شد .
اثر بدون واسطه این رویارویی در بین بانکی‌ها , نگرانی‌هایی است که فی مابین مردمان دامن زده شده و ادله یورش نقدینگی ‌های حیران ر‌ها شده از بانک به بقیه بازار‌ها و جهش‌های دومینووار آن‌هاست .

توقع ما از بانک‌ها : بسط و محافظت سرمایه اجتماعی
صاحبنظران در میان سه گونه سرمایه تمایز قائل می شود : سرمایه اقتصادی , سرمایه فرهنگی و سرمایه اجتماعی . در یک کدام از تعاریف سرمایه اجتماعی در معنای «مجموعه منابع حقیقی وواقعی یا این که بالقوه مربوط به مالکیت شبکه پایداری از رابطه ها کم و بیش نهادینه شده بر پایه ی شناخت و قبول متقابل» شناخته شده‌است .
در تعبیری دیگر سرمایه اجتماعی را می توان تأثیر اقتصادی مؤلفه ‌های فرهنگی یک سیستم اجتماعی دانست که در آن زیرمؤلفه ‌هایی مانند اعتماد , شرکت کردن داوطلبانه , هنجار‌های حرفه ای , پاسخگویی و مورد ها مشابه منجر میشوند .

مثال‌هایی از سرمایه اجتماعی در بانک‌ها
با اختلاس گسترده در صندوق ذخیره فرهنگیان، لطمه ای موقت به سرمایه اجتماعی بانک تحت پوشش این هلدینگ وارد شد، همچنان که موفقیت تیم ملی والیبال، پشتوانه سرمایه اجتماعی بانک حامی آن تیم شد. به عنوان مثالی دیگر بهره برداری موفق از مگامال ایران مال می تواند سرمایه اجتماعی بانک سرمایه گذار آن را ارتقاء دهد؛ همچنان که عملکرد ضعیت این مال می تواند به اعتبار اجتماعی آن بانک خدشه وارد کند. این مثال‌ها درهم تندیگی عملکرد بانک‌ها با سرمایه اجتماعی آن‌ها را مشخص می کند. به نحوی که حتی تحقیقات دانشگاهی نشانگر ارتباط میان میزان سرمایه اجتماعی بانک‌ها با میزان معوقات آن‌ها ارتباط مستقیم وجود دارد. همچنین بانک با گرفتن وثیقه‌‌های گوناگون و تبدیل اعتماد به اطمینان، برای افراد خلق اعتبار کرده؛ سپس با پولی‌کردن این اعتبار به افراد وام می‌پردازد. در حقیقت با توجه به این سازوکار، سرمایه اجتماعی به سرمایه اقتصادی تبدیل می‌شود و واسطه موقت مبادله‌‌‌ها جای خود را به‌واسطه اصلی مبادله می‌سپارد.
وقتی نظام بانکی سرمایه اجتماعی نداشته باشد، چه تضمینی برای سرایز نشدن پول‌ها به بازار‌های بحران ساز هست؟ به همین دلیل است که پیشن‌هاد می شود بانک‌ها، در کنار سرمایه ‌های مالی و پولی به سرمایه ‌های غیر مالی و غیر پولی هم بپردازند. سرمایه ‌های اجتماعی یکی از حلقه ‌های مفقوده اصلی رونق نظام بانکی کشور است و شناسایی و افزایش آن در درون بانک‌ها می تواند ضمن کاهش هزینه ‌های مبادلات با مشتریان، اثربخشی و کارآیی سایر سرمایه ‌های موجود خود (سرمایه انسانی، سرمایه فیزیکی و …) را هم افزایش دهند .
یکی از شاخص ‌های اصلی شناخت بانک‌های برتر میزان جذب سپرده ‌هاست؛ با این حال این تن‌ها شاخص نیست و شاخص‌هایی مثل سرمایه اجتماعی می تواند شناخت جامعتری از بانک خوب فراهم کند. پیشن‌هاد این مقاله توجه بیشتر به شاخص سرمایه اجتماعی توسط بانک‌ها و اهرم کردن آن برای بازگرداندن اعتماد عمومی به نظام بانکی و خلق رقابتی جدید در معیار‌هایی به جز جذب سپرده در میان بانک‌ها. این طبیعی است که بانک ‌ها برای ربودن گوی سبقت از یکدیگر در جهت افزایش سهم بازار و سودآوری به دنبال استفاده از انواع روش ‌های بهبود عملکرد در جذب مشتریان باشند.اما رقابت‌های مخرب (آنهم عمدتا علیه بانک‌های کاملا خصوصی) می تواند سرمایه اجتماعی همه صنعت بانکی را تهدید کند.

نظام بانکی به سرمایه اجتماعی برای پرورش خود نیاز دارد و ارتقاء آن می تواند اثر شبکه ای بر مشتریان بانکی و حتی ارزش آن‌ها داشته باشد. این به این معنی است که در تحلیل و بررسی اعتبار و رتبه بندی بانک‌ها، توجه صرف به مجموع سپرده ‌ها و منابع مالی جذب شده کفاف نمی دهد و باید به شاخص‌های جامعتری توجه کنیم. شاخص‌هایی که هم توسط بازارساز و سازمان های متولی می تواند افزایش یابد و هم توسط فعالان در عرصه نظام بانکی. امید نگارنده بر آنست که در ادامه تحقیقات دانشگاهی و عمومی نگاه دقیق تری به این مسئله شده و در عرصه عمل نیز فعالان عرصه رقابت در نظام بانکی از هرگونه حرکتی که به سرمایه اجتماعی کلیت نظام بانکی خدشه وارد می سازد، خودداری می نمایند. همگی در یک کشتی هستیم.